محمد هادی بیات

رَبِّ إنِّی لِما أنزَلتَ إلَیَّ مِن خَیرٍ فَقیرٌ...

۵۹ مطلب با موضوع «حدیث کده» ثبت شده است

سه شنبه, ۱۰ خرداد ۱۴۰۱، ۱۰:۱۲ ق.ظ

مگه باید بهش فکر کرد؟

  یه سؤال:

یه بچه مسلمون، در طول روز، حداقل چند بار باید به مرگ فکر کنه؟!

(یه لحظه صبر کنید و واقعا یه عدد مشخص کنید)

۱ نظر موافقین ۵ مخالفین ۰ ۱۰ خرداد ۰۱ ، ۱۰:۱۲
محمد هادی بیات
يكشنبه, ۱۵ اسفند ۱۴۰۰، ۰۹:۴۳ ب.ظ

مظلوم، مظلوم و ظالم، ظالم است!

تصوّر خیلی از مردم ما نسبت به غربی ها این بوده که اگه دین درست و حسابی ندارند، امّا انسانیّت دارن! بشر دوستن! با فرهنگن! و...

 

وقایع اخیر اوکراین، خیلی از این تصورّات رو به هم ریخت!

این حجم از نژاد پرستی واقعا غیر قابل تصوّره!!

از مردم عادی گرفته تا سیاست مدار و خبرنگار و مجری و...، رسما و بدون خجالت بین مردم جنگ زدۀ چشم آبی و سیاه اینطوری فرق می گذارن!

بین جنگ اوکراین و یمن و عراق و افغانستان و... اینقدر تفاوت قائلن!!!

 

این رو بذارید کنار فرمایش مولای ما، آقا امیرالمؤمنین (علیه السّلام) خطاب به مالک اشتر، وقتی که برای حکومت مصر منسوبش کرد:

«...أَشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِیَّةِ وَ الْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَ اللُّطْفَ بِالْإِحْسَانِ إِلَیْهِمْ وَ لَا تَکُونَنَّ عَلَیْهِمْ سَبُعاً ضَارِیاً تَغْتَنِمُ أَکْلَهُمْ فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَکَ فِی الدِّینِ وَ إِمَّا نَظِیرٌ لَکَ فِی الْخَلْقِ...» [1]:

... مهربانی و خوش رفتاری و نیکوئی با رعیّت را در دل خود جای ده و مبادا نسبت به ایشان چون جانور درّنده بوده و خوردنِشان را غنیمت دانی که آنان دو دسته اند: یا با تو برادر دینی اند یا در آفرینش مانند تو هستند!

 

و یا در آخرین وصایای خودشون بعد از ضربت خوردن توسط ابن ملجم ملعون، خطاب به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) می فرماید:

«... کُونا لِلظّالمِ خَصماً و لِلمَظلُومِ عَوناً...» [2]:

دشمنِ ظالم و یاری کنندۀ مظلوم باش!

این مظلوم هر کسی بود، بود!

هر رنگ و نژادی که داشت، داشت!

هر جای دنیا که بود، بود!

هر دین و مذهبی که داشت، داشت! و...

نسبت به ظالم هم همینطور!

 

چقدر از وادی اسلام و تشیّع دور اند، کسانی که دَم از اهل بیت (علیهم السلام) می زنند، اما هیچ مشکلی با ابَر ظالمین عالَم ندارند و آه مظلومین تکونشون نمی ده!

#حدیث_کده

______________________________

[1] نهج البلاغه، نامه 53 (عهد نامه مالک اشتر).

[2] همان، نامه 47

۰ نظر موافقین ۴ مخالفین ۰ ۱۵ اسفند ۰۰ ، ۲۱:۴۳
محمد هادی بیات
دوشنبه, ۹ اسفند ۱۴۰۰، ۰۷:۱۹ ق.ظ

تعصّب!

 یکی از آفات و موانع فهم حدیث، تعصّب راوی یا حدیث پژوه است.

 

⛔️ تعصّب یعنی انسان به چیزی یا فکری به دلیل وابستگی به آن پایبند باشد و از ایده و سخنی بی منطق، فقط به دلیل ارتباطش با آن دفاع کند، هر چند ادلّه و براهینی، دلالت بر بطلان عقیده اش داشته باشد.

 

دکتر تیجانی در این باره خطاب به اهل سنّت می گوید:
«ای اهل و عشیره من! شما را به بحث و کوشش در رسیدن به حق و رها کردن تعصّب دعوت می کنم. ما قربانیان بنی امیّه و بنی عبّاسیم. ما قربانیان تاریخ سیاهیم. قربانی جمود و تحجّر فکری هستیم که گذشتگان بر ما به ارث  گذاشته اند» [1].

 

 احادیث در مذمّت تعصّب و پیامدهای ناگوار آن فراوان است. به عنوان مثال، از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) روایت شده است:
«مَنْ کَانَ فِی قَلْبِهِ حَبَّةٌ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ عَصَبِیَّةٍ بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَعَ أَعْرَابِ الْجَاهِلِیَّةِ» [2]:
کسی که در قلبش به اندازۀ دانۀ خردلی عصبیّت باشد، خداوند روز قیامت او را با اعراب جاهلی محشور می کند!

⛔️ اگر کسی از حدیثی مطلبی فهمید، ولی با تأمّل بیشتر و شواهد و قرائن، خلاف آن برایش ثابت شد، اصرار ورزیدن وی بر فهم نخست، تعصّبی نادرست است؛ و گاه حدیث پژوه از ترس تغییر رأیش، حاضر نیست برداشتهای دیگران از روایت را مطالعه نماید و هرگاه حدیثی را با عقیدۀ خود ناسازگار ببیند، به تحریف و توجیه و تقطیع روایت روی می آورد... [3].

#حدیث_کده

________________________________________

[1] ثُمَّ اهتَدَیتُ، ص 204
[2] الکافی، ج 2، ص 380، باب العصبیّة
[3] آسیب شناسی فهم حدیث، ص 645 - 651

۰ نظر موافقین ۴ مخالفین ۰ ۰۹ اسفند ۰۰ ، ۰۷:۱۹
محمد هادی بیات
دوشنبه, ۲ اسفند ۱۴۰۰، ۰۹:۳۹ ق.ظ

زن قهرمان نیست؟!

پس از ورود اسلام به ایران، بسیاری از واژگان زبان عربی در زبان فارسی متداول گشت. لکن این واژگان در زبان فارسی گاه با کمی سعه و ضیق معنایی و گاه با همان ساختار ولی متفاوت از معنای عربی به کار می روند.


چه بسا حدیث پژوهِ فارسی زبان بر اثر انس و عادتی که با کاربرد این واژگان در فارسی دارد، بار معنایی فارسیِ واژه به ذهن او متبادر شود. روشن است بی توجّهی حدیث پژوه به این تفاوت معنایی، او را به اشتباه اندازد.

 

برای نمونه، امام علی (علیه السّلام) در نهج البلاغه می فرماید: «إنَّ المَرأةَ رَیحانَةٌ و لَیسَت بِقَهرَمانَة». باید توجّه داشت که «قهرمان» در عربی به معنای پهلوان در زبان فارسی نیست، بلکه به معنای پیشکار و متصدّی کارهاست.

 

نیز معنای حدیث «الحَسودُ لا یَسودُ» چنین است: حسود، بزرگی و برتری نمی یابد؛ نه اینکه حسود هرگز نیاسود!!

#شبهه_کده

#حدیث_کده

#خانواده_کده

_______________________________

ر.ک: آسیب شناسی فهم حدیث، ص 686

۲ نظر موافقین ۴ مخالفین ۰ ۰۲ اسفند ۰۰ ، ۰۹:۳۹
محمد هادی بیات
جمعه, ۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ۱۰:۳۰ ق.ظ

گناهان گذشته و آینده؟؟!!

در بسیاری از روایات که در بیان فضیلت برخی اعمال وارد شده، با عبارت «[غَفَرَ اللهُ لَهُ] ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ وَ ما تَأخَّر[1]» ، مواجه می شویم که مترجمین آن را چنین ترجمه می کنند: «خداوند [به واسطه انجام این عمل]، گناهان گذشته و آینده او را می آمرزد».

چنانچه مرحوم محدّث قمی در «مفاتیح الجنان»، پس از نقل کیفیت نماز امیرالمؤمنین (علیه السّلام)، می نویسد:

«احادیث بسیار در فضیلت خواندن این چهار رکعت نماز در شب و روز جمعه وارد شده و اگر بعد از نماز بگوید: «أللّهُمَّ صَلِّ عَلَی النَّبِیِّ الأُمِیِّ وَ آلِهِ»،گناهان گذشته و آیندۀ او آمرزیده شود و چنان باشد که دوازده مرتبه قرآن را ختم کرده باشد و حق تعالی گرسنگی و تشنگی قیامت را از او دفع کند».

لکن به نظر می رسد که معنای دقیق تر این عبارت چنین است: خداوند گناهان گذشته و گناهانی که اخیرا و به تازگی انجام داده را می آمرزد. یعنی گناهانی که در گذشتۀ دور و نزدیک انجام شده مورد آمرزش قرار می گیرد، نه گناهانی که بنا است بعدا مرتکب آنها شود! پس چنین نیست که این روایات اباحی گری را ترویج کرده باشد!

در کتب لغت آمده است: «التَأخُّر: ضدُّ التَقَدُّمِ[2]»: تقدّم یعنی پیش افتادن، جلو افتادن و تأخّر یعنی پَس افتادن.

بنابراین، مراد از «ما تقدّم من ذنبه» گناهانی است که جلو افتاد و زود تر انجام شد و مراد از «ما تأخّر» گناهانی است که پس از آنها مرتکب شده. پس «ما تقدّم» اشاره به گناهان گذشته دور و «ما تأخّر» اشاره به گناهان گذشته نزدیک دارد؛ گناهانی جدیدا و به تازگی مرتکب شده است.

و الله اعلم.

#شبه_کده

#حدیث_کده


[1] . الکافی، ج 4، ص 406 و 521 و 582 و ج 8، ص 108 و...

[2] . المحکم و المحیط الاعظم، ج5 ، ص 234؛ لسان العرب، ج 4، ص 12؛ تاج العروس، ج 6، ص 15؛ شمس العلوم، ج1، ص 206؛ فرهنگ ابجدی، ص 203.

۲ نظر موافقین ۲ مخالفین ۰ ۲۲ بهمن ۰۰ ، ۱۰:۳۰
محمد هادی بیات
يكشنبه, ۲۱ آذر ۱۴۰۰، ۱۲:۵۶ ب.ظ

ظرف پُر!

حتما دیدین بچه هایی رو که وقتی تو بشقابشون غذا می کِشن! فکر می کنن کَمه و شروع به بهانه گیری می کنن و نِق می زنن که براشون بیشتر بکشن؟! اما «مامان مهربون» که اخلاق بچه دستشه، بهش میگه: «عزیزم، همینو بخور، اگه گرسنه ات بود بازم برات می کشم :)»

خیلی از ماها در مسائل مختلف زندگی (اخلاق فردی، خانواده، تربیت فرزند، تحصیل و...) کاسۀ چه کنم چه کنم دستمون گرفتیم و «فکر می کنیم که نمی دونیم» کار درست چیه و چه کار باید کرد!!! فکر می کنیم ذهنمون به جایی قَد نمی ده و عمیقا نیاز داریم که کسی راهنماییمون بکنه و...

 

در حالیکه خیلی چیزها رو می دونیم که درسته امّا بهشون عمل نکردیم!!

به عبارت دیگه: هنوز غذامون رو کامل نخوردیم تا دوباره برامون بکشن!!

«خدای مهربون» هم میگه: «بندۀ عزیزم! همین چیزایی که بهت یاد دادمو عمل بکن، چیزایی که یاد نداری رو هم بهت یاد می دم :))»

 

از وجود نازنین امام باقر (علیه السلام) روایت شده: «مَن عَمِلَ بِما یَعلَمُ، عَلَّمَهُ اللهُ ما لَم یَعلَمُ» [1]:

هر کس به آنچه که می داند عمل کند، خداوند آنچه را که نمی داند به او تعلیم خواهد داد.

 

یه حساب بکنیم، ببینیم چقدر اهل عمل به دانسته هامون هستیم!؟

 

#حدیث_کده

___________________

[1] بِحار الانوار، ج 75، ص 189.

۱ نظر موافقین ۵ مخالفین ۰ ۲۱ آذر ۰۰ ، ۱۲:۵۶
محمد هادی بیات
شنبه, ۲۰ آذر ۱۴۰۰، ۰۳:۵۰ ب.ظ

باشه بعداً !!

تا حالا چقدر تو زندگیت اتفاق افتاده که تصمیم به انجام کارهای خوبی گرفتی، امّا به هر دلیلی به خودت گفتی: «حالا باشه بعدا»؟! و اینقدر به تأخیر انداختی که کُلّا فراموش کردی همچنین تصمیمی داشتی و اصلا انگار شتر دیدی ندیدی!!

امّا چقدر پیش اومده که وقتی زمینه و فرصت گناه یا کار بیهوده ای پیش اومده با خودمون بگیم: «حالا باشه بعدا»؟!

چقدر شده که اینقدر گناه یا کارهای کم ارزش رو پشت گوش بندازیم تا اصلا از یادمون بره؟!؟

 

برای «خوبیها»، تا تنور داغه باید نون رو چسبوند، اما برای «بدیها» باید پشت گوش انداخت! چون فرصتهای خوب زودگذره، اما فرصتهای بد به سادگی به دست میاد.

 

از امیرالمؤمنین(علیه السلام) روایت شده: «...أخِّرِ الشَّرَّ فَإنَّکَ إذا شِئتَ تَعَجَّلتَهُ...» [1]: بدی را به تأخیر انداز، زیرا هر زمان که بخواهی به سوی آن می توانی شتافت!!

 

خدایا، توفیق بده که «از فردا» گفتنامون برای بدیها باشه، نه خوبیها...

 

#حدیث_کده

___________________

[1] نهج البلاغه، نامه 31.

۳ نظر موافقین ۶ مخالفین ۰ ۲۰ آذر ۰۰ ، ۱۵:۵۰
محمد هادی بیات
چهارشنبه, ۱۷ آذر ۱۴۰۰، ۰۹:۱۱ ب.ظ

حرف مردم!!

این ضرب المثل رو حتما شنیدید که میگه: «در دروازه رو میشه بست، اما در دهان مردم رو نه!»

 

راوی میاد پیش امام صادق (علیه السلام) و میگه: «یابن رسول الله! مردم ما را به گناهان و کارهای زشت نسبت می دهند، طوری که ناراحت می شویم :(

امام فرمودند: «ای علقمه! انسان رضایت همه مردم را نمی تواند به دست آورد و جلوی زبان آنها را نمی توان گرفت!

چگونه سالم می مانید از چیزی که پیامبران و اوصیاء از آن سالم نماندند؟!

آیا به «یوسف» نسبت ندادند که او تصمیم به زنا گرفت؟!

آیا دربارۀ «یعقوب» نگفتند که به خاطر گناهانش مبتلا به آن مصائب گشت؟!

... آیا در حق «مریم» بنت عمران نگفتند که او از مرد نجاری به نام یوسف باردار شده است؟!

آیا به «پیامبر ما» نسبت ندادند که او شاعر است، دیوانه است؟! آیا نگفتند که عاشق همسرِ «زید بن حارثه» بوده و همیشه در فکرش بوده تا او را به همسری خود در آورده است؟!!

 

«...یَا عَلْقَمَةُ! إِنَّ رِضَا النَّاسِ‏ لَا یُمْلَکُ‏ وَ أَلْسِنَتَهُمْ لَا تُضْبَطُ وَ کَیْفَ تَسْلَمُونَ مِمَّا لَمْ یَسْلَمْ مِنْهُ أَنْبِیَاءُ اللَّهِ وَ رُسُلُهُ وَ حُجَجُ اللَّهِ (علیهم السلام)؟!...» [1].

بیاین ما جزء این مردم نباشیم...

#حدیث_کده

____________________

[1] امالی شیخ صدوق، ص 103.

۲ نظر موافقین ۵ مخالفین ۰ ۱۷ آذر ۰۰ ، ۲۱:۱۱
محمد هادی بیات
سه شنبه, ۹ آذر ۱۴۰۰، ۰۶:۱۵ ق.ظ

برای آخرت

گاهی اصلا نباید هیچ توضیحی داد!

گاهی فقط باید خواند و فکر کرد!!

فقط باید گفت و سکوت کرد!!!

فقط باید شنید و تأمّل کرد!!!!

...

از امیر دلها، علی (علیه السلام) چنین روایت شده:

«...وَاعلَم أنَّکَ إنّما خُلقتَ لِلآخِرةِ لا لِلدُّنیا...» [1]

و بدان که قطعا تو فقط برای آخرت آفریده شده ای، نه برای دنیا!

 

#حدیث_کده

___________________

[1] فرازی از نامه بسیار زیبای 31 نهج البلاغه.

۰ نظر موافقین ۳ مخالفین ۰ ۰۹ آذر ۰۰ ، ۰۶:۱۵
محمد هادی بیات
شنبه, ۶ آذر ۱۴۰۰، ۰۵:۰۰ ب.ظ

آب در کوزه و...

خیلی ذوق زده شدم وقتی فهمیدم یکی از کتب حدیثیِ خطّی از میراث شیعیان یمن، به تازگی مورد تحقیق و بررسی و چاپ قرار گرفته!

همه احادیث این کتاب از فرمایشات گوهربار و کوتاه امیرالمؤمنین، علی (علیه السلام) است و گویا ادامه بخش حکمت های نهج البلاغه، به تازگی کشف شده است!

 

تو همین ذوق و شوقها بودم که یکدفعه توجّهم به این مسئله جلب شد:

این همه کتابهای حدیثی داریم؛

از «تُحَفُ العقول» یک جلدی گرفته تا «بِحارُ الاَنوار» صد و ده جلدی!

این کتابها پر از احادیثیه که تا حالا نه یکبار خوندیشون و نه حتّی شنیدی!!

پس احادیث این کتابها هم همگی برای تو جدیدن؛ نه؟!

پ.ن: روایات کتاب مذکور، تنها به یک سند روایت شده است و قاضی جعفر بهلولی (د. ۵۷۳ ق)، از بزرگان زیدیه این احادیث را املا نموده است. این سند، سپس به نام‌های مبارک عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) و آنگاه، به امام جواد (علیه‌السلام) می‌رسد که همۀ احادیث را از جدّ بزرگش امیرالمؤمنین علی (صلوات الله علیه) روایت فرموده‌اند. موضوع این احادیث غالبا اخلاقی است و جالب آن است که شماری از آنها تا کنون در هیچ یک از منابع فریقین یافت نشده است.

 

#حدیث_کده

۱ نظر موافقین ۳ مخالفین ۰ ۰۶ آذر ۰۰ ، ۱۷:۰۰
محمد هادی بیات
پنجشنبه, ۲۵ شهریور ۱۴۰۰، ۰۶:۱۸ ق.ظ

تیر بارون!

وقتی بخوان کسی رو «تیر بارون» کنن، نمی رن یک کیلومتر دور تر بذارنش و بگن شلیک!! چون ممکنه نتونن از این فاصله بهش شلیک کنن و به هدفشون نرسن! برای همین از یه فاصلۀ بسیار نزدیک شلیک می کنن، تا مطمئن بشن که کشته می شه.

امیرالمؤمنین (علیه السلام)، در خصوص دسیسه های شیطان، به جان شریف خودشان سوگند خورده و می فرمایند:

«فَلَعَمْرِی لَقَدْ فَوَّقَ لَکُمْ سَهْمَ الْوَعِیدِ وَ أَغْرَقَ‏ إِلَیْکُمْ بِالنَّزْعِ‏ الشَّدِیدِ وَ رَمَاکُمْ‏ مِنْ‏ مَکَانٍ‏ قَرِیبٍ‏» [1]:

پس به جان خودم سوگند که ـ شیطان ـ تیر شرّ (گمراه ساختن) را برای شمه به زِه کمان نهاده و آن را به طرف شما سخت کشیده و از نزدیک به شما تیر انداخته (تا تیرش به خطا نرود).

 

هر کلیکی که در اینترنت می کنیم، هر پُستی که تو فضای مجازی می بینیم و هر اتفاقی که برامون می افته، ممکنه یکی از همین تیرهایی باشه شیطان با قدرت بسیار و از فاصلۀ به شدّت نزدیک به سمت ما رها کرده که اگر پامون بلغزه خیییییییلی صدمه خواهیم دید، طوری که شاید به این سادگی ها نشه جبران کرد...

#حدیث_کده

_____________________

[1] نهج البلاغه، خطبه قاصعه (192).

۱ نظر موافقین ۷ مخالفین ۰ ۲۵ شهریور ۰۰ ، ۰۶:۱۸
محمد هادی بیات
پنجشنبه, ۱۴ مرداد ۱۴۰۰، ۰۹:۱۷ ب.ظ

فقط همین یکبار!!!

اگه ما تجربۀ انجام یک کار بد و زشت رو نداشته باشیم (مثلا تاحالا سمت مواد مخدّر نرفته باشیم، تا حالا دزدی نکرده باشیم و سر کسی کلاه نذاشته باشیم و کارهای خیلی بدتر از اینها)؛ بعد یه نفر از ما بخواد که فقط یکبار، (تأکید می کنم: فقطِ فقط یکبار) این کار رو انجام بدیم، آیا حرفش رو قبول می کنیم؟؟!

قطعا نه!

چرا؟

چون ممکنه همون یکبار هم، اثرات بسیار بسیار بدی روی جسم و روح ما بذاره که هیچوقت نشه جبرانش کرد.

شاید همون یکبار باعث بشه که از اون کار بد خوشمون بیاد و مزۀ نداشته اش بره زیر زبونمون و دیگه به این سادگی نتونیم ترکش کنیم.

...

از معصوم (علیه السلام) روایت شده: «الشَّرَةُ رَأْسُ‏ کُلِ‏ شَرٍّ» [1].

یک دنیا حرف توی همین روایت کوچیک هست...

منتها قبل از توضیح روایت، توجّهتون رو به این مسئلۀ «صَرفی» جلب می کنم:

یکی از انواع «مصدر» در زبان عربی، «مصدر مَرَّة» است که دلالت بر یکبار انجام شدن کار می کنه و یکی از اوزان اون «فَعلَة» هست، مثل: «نَظرَة» (یکبار نگاه کردن)، «ضَربَة» (یک ضربه).

 

کلمۀ «الشَّرّة» در روایت مذکور از مادۀ «ش ر ر» به معنای «بدی»؛ مصدر مرّة است.

بنابراین، معنای روایت اینطور میشه: «یکبار بدی کردن، رأس و ریشۀ تمام بدی هاست».

 

به گناهانی که دیگه برات عادی شده و خیلی از ارتکابشون اذیت نمیشی یه نگاه بنداز!

چی شد که برات عادی شد؟

غیر از اینه که هر بار انجامش دادی با خودت گفتی «همین یه بار»؟

حالا به جایی رسیده که دیگه از ارتکابش خیلی احساس گناه نمی کنی!

دفعۀ اولی که این گناه رو کردی همین حس رو داشتی؟! یا حالت خیلی فرق می کرد؟!

یاد اون ضرب المثل معروف افتادم که میگه: «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود».

کاش می شد هیچ وقت مرتکب هیچ گناهی نمی شدیم.

 

راستی، یادتونه که همۀ ما یه روزی «معصوم» بودیم؟!

هنوز مکلَّف نبودیم و هییییچ گناهی در پروندۀ اعمالمون نبود!!

پاکِ پاکِ پاک بودیم.

اون «عصمت» رو ما با «اولین گناهمون» از دست دادیم و دیگه هیچ وقت نمی تونیم به دستش بیاریم!!

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیَ‏ الذُّنُوبَ‏ الَّتِی‏ تَهْتِکُ‏ الْعِصَم‏» [2].

 

#حدیث_کده

___________________

[1]: عیون الحکم و المواعظ، ص45.

[2]: مصباح المتهجّد، ج2، ص844، دعای کمیل.

۲ نظر موافقین ۵ مخالفین ۰ ۱۴ مرداد ۰۰ ، ۲۱:۱۷
محمد هادی بیات
محمد هادی بیات